Quyền thừa kế với đất thuê trả tiền một lần, hàng năm

1. Có được để thừa kế đối với đất thuê trả tiền một lần hoặc hàng năm không?

Khoản 2 Điều 37 Luật Đất đai 2024 có quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ của cá nhân sử dụng đất. Theo đó, cá nhân được Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất hằng năm có các quyền và nghĩa vụ sau đây:

• Quyền và nghĩa vụ chung quy định tại Điều 26 và Điều 31 của Luật Đất đai 2024;
• Bán tài sản thuộc sở hữu của mình gắn liền với đất, bán tài sản thuộc sở hữu của mình gắn liền với đất và quyền thuê trong hợp đồng thuê đất khi đáp ứng điều kiện quy định tại Điều 46 của Luật này. Người mua tài sản gắn liền với đất và quyền thuê trong hợp đồng thuê đất được tiếp tục thuê đất theo mục đích đã được xác định và thời hạn sử dụng đất còn lại theo mục đích đã được xác định; được kế thừa các quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất theo quy định của Luật này và pháp luật có liên quan;
• Để thừa kế, tặng cho tài sản thuộc sở hữu của mình gắn liền với đất và quyền thuê trong hợp đồng thuê đất; người nhận thừa kế, người được tặng cho tài sản và quyền thuê trong hợp đồng thuê đất được Nhà nước tiếp tục cho thuê đất theo mục đích đã được xác định;
• Cho thuê tài sản thuộc sở hữu của mình gắn liền với đất, cho thuê lại quyền thuê trong hợp đồng thuê đất;
• Thế chấp tài sản thuộc sở hữu của mình gắn liền với đất tại các tổ chức tín dụng được phép hoạt động tại Việt Nam, tại tổ chức kinh tế khác hoặc cá nhân theo quy định của pháp luật;
• Góp vốn bằng tài sản thuộc sở hữu của mình gắn liền với đất trong thời hạn thuê đất với tổ chức, cá nhân, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài; người nhận góp vốn bằng tài sản được Nhà nước tiếp tục cho thuê đất theo mục đích đã được xác định trong thời hạn còn lại.

Như vậy: Cá nhân được Nhà nước cho thuê đất và thu tiền thuê đất hằng năm CÓ quyền để lại thừa kế tài sản thuộc sở hữu của mình gắn liền với đất cùng quyền thuê trong hợp đồng thuê đất. Người nhận thừa kế tài sản và quyền thuê trong hợp đồng thuê đất được Nhà nước tiếp tục cho thuê đất theo đúng mục đích sử dụng đã được xác định và trong thời hạn thuê đất còn lại. Như vậy, đối tượng được thừa kế trong trường hợp này không chỉ bao gồm tài sản gắn liền với đất mà còn bao gồm quyền tiếp tục thuê đất theo hợp đồng đã được xác lập hợp pháp.

• Gọi 058.7999997 để được sử dụng dịch vụ Luật sư chuyên về thừa kế!
• Kết nối Zalo (058.7999997) để được Luật sư tư vấn pháp luật thừa kế!

2. Thời điểm xác lập quyền đối với tài sản thừa kế trên đất thuê trả tiền hằng năm:

Đối với đất được Nhà nước cho thuê và thu tiền thuê đất hằng năm, người sử dụng đất không được để lại thừa kế quyền sử dụng đất như trường hợp thuê đất trả tiền một lần cho cả thời gian thuê. Tuy nhiên, họ được để lại thừa kế tài sản thuộc sở hữu của mình gắn liền với đất và quyền thuê trong hợp đồng thuê đất.

Theo khoản 5 Điều 221 Bộ luật Dân sự năm 2015, quyền sở hữu được xác lập đối với tài sản trong trường hợp sau đây:

• Do lao động, do hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp, do hoạt động sáng tạo ra đối tượng quyền sở hữu trí tuệ;
• Được chuyển quyền sở hữu theo thỏa thuận hoặc theo bản án, quyết định của Tòa án, cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác;
• Thu hoa lợi, lợi tức;
• Tạo thành tài sản mới do sáp nhập, trộn lẫn, chế biến;
• Được thừa kế;
• Chiếm hữu trong các điều kiện do pháp luật quy định đối với tài sản vô chủ, tài sản không xác định được chủ sở hữu; tài sản bị chôn, giấu, bị vùi lấp, chìm đắm được tìm thấy; tài sản do người khác đánh rơi, bỏ quên; gia súc, gia cầm bị thất lạc, vật nuôi dưới nước di chuyển tự nhiên;
• Chiếm hữu, được lợi về tài sản theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật Dân sự năm 2015;
• Trường hợp khác do luật quy định.

Theo đó, thừa kế là một trong những căn cứ làm phát sinh quyền sở hữu đối với tài sản.

Đồng thời, Điều 614 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: Kể từ thời điểm mở thừa kế, những người thừa kế có các quyền, nghĩa vụ tài sản do người chết để lại.

Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Trường hợp một người bị Tòa án tuyên bố là đã chết thì thời điểm mở thừa kế được xác định theo ngày chết ghi trong quyết định của Tòa án căn cứ theo Điều 611 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Như vậy, người được hưởng thừa kế phát sinh quyền đối với tài sản gắn liền với đất thuê kể từ thời điểm mở thừa kế. Nếu chỉ có một người thừa kế thì người đó có quyền đối với toàn bộ tài sản sau khi thực hiện nghĩa vụ tài sản và hoàn tất thủ tục thừa kế. Trường hợp có nhiều người cùng thừa kế, quyền của họ phát sinh đối với khối di sản chung; phần tài sản cụ thể của mỗi người được xác định theo di chúc, quy định về thừa kế theo pháp luật hoặc văn bản thỏa thuận phân chia di sản.

Ngoài ra, khoản 2 Điều 37 Luật Đất đai năm 2024 còn quy định cá nhân được Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất hằng năm có quyền để thừa kế tài sản thuộc sở hữu của mình gắn liền với đất và quyền thuê trong hợp đồng thuê đất. Người nhận thừa kế tài sản và quyền thuê được Nhà nước tiếp tục cho thuê đất theo mục đích đã được xác định (mục 1).

Do đó, cần phân biệt rõ:

• Đối tượng được thừa kế là tài sản hợp pháp gắn liền với đất và quyền thuê trong hợp đồng thuê đất;
• Quyền sử dụng đất thuê không đương nhiên trở thành tài sản thuộc sở hữu của người thừa kế;
• Người nhận thừa kế được tiếp tục thuê đất theo mục đích sử dụng đã được xác định và theo thời hạn thuê đất còn lại;
• Người thừa kế phải thực hiện thủ tục khai nhận hoặc phân chia di sản, đăng ký biến động và hoàn thiện thủ tục về đất đai để được cơ quan nhà nước chính thức ghi nhận.

Như vậy, quyền của người thừa kế đối với tài sản gắn liền với đất thuê trả tiền hằng năm phát sinh kể từ thời điểm người để lại di sản chết. Tuy nhiên, để trực tiếp quản lý, sử dụng và thực hiện các giao dịch đối với tài sản, người thừa kế vẫn phải hoàn thành đầy đủ thủ tục thừa kế và đăng ký theo quy định.

3. Trách nhiệm của người thừa kế khi tiếp tục sử dụng đất thuê trả tiền hằng năm:

Khi nhận thừa kế tài sản gắn liền với đất và được Nhà nước tiếp tục cho thuê đất, người thừa kế trở thành chủ sở hữu tài sản đồng thời tiếp nhận các quyền, nghĩa vụ liên quan đến việc sử dụng đất thuê. Người thừa kế không chỉ được khai thác, sử dụng tài sản mà còn phải tuân thủ các nghĩa vụ chung của người sử dụng đất.

Theo Điều 31 Luật Đất đai năm 2024, người nhận thừa kế khi tiếp tục sử dụng đất thuê trả tiền hằng năm phải thực hiện những nghĩa vụ sau đây:

• Sử dụng đất đúng mục đích, đúng ranh giới thửa đất, đúng quy định về sử dụng độ sâu trong lòng đất và chiều cao trên không, bảo vệ các công trình công cộng trong lòng đất và tuân thủ quy định khác của pháp luật có liên quan;
• Thực hiện kê khai đăng ký đất đai; thực hiện đầy đủ thủ tục khi chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật;
• Thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai theo quy định của pháp luật;
• Thực hiện biện pháp bảo vệ đất; xử lý, cải tạo và phục hồi đất đối với khu vực đất bị ô nhiễm, thoái hóa do mình gây ra;
• Tuân thủ quy định về bảo vệ môi trường, không làm tổn hại đến tài sản và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất có liên quan;
• Tuân thủ quy định của pháp luật về việc tìm thấy vật trong lòng đất;
• Bàn giao lại đất khi Nhà nước có quyết định thu hồi đất theo quy định của pháp luật.

Như vậy, người nhận thừa kế tài sản gắn liền với đất thuê trả tiền hằng năm được tiếp tục sử dụng đất theo mục đích đã xác định nhưng phải kế thừa và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ liên quan. Quyền sở hữu tài sản và quyền tiếp tục thuê đất luôn đi kèm trách nhiệm sử dụng đất đúng mục đích, đăng ký đầy đủ, hoàn thành nghĩa vụ tài chính và chấp hành quyết định của Cơ quan nhà nước có thẩm quyền.